• صفحه اصلی
  • پروژه ها
  • محصولات
  • مقالات
  • درباره ما
  • تماس
  • logo

    اصول و راهکارهای نورپردازی محوطه بیرونی

    اصول و راهکارهای نورپردازی محوطه

    نوشته شده توسط واحد تحقیق و توسعه شرکت مهندسی پرتو فام در تاریخ 1398/02/15

    نورپردازي محوطه  (Landscape Lighting)

    نورپردازی  محوطه  یا نورپردازی  فضای سبز به استفاده از نورپردازی فضای خارجی در مناظر عمومی  و باغ های خصوصی به منظور تقویت اهدافی چون ایمنی، حس زیبایی شناسی شبانه، امکان دسترسی، برقراری امنیت، مسائل تفریحی و ورزشی، و کاربرد آن در رویدادهای اجتماعی اشاره دارد.

    ” نورپردازی محوطه “ طیف وسيعی از انواع محيط‌های بيرونی مانند محوطه‌های طبيعی و یا مصنوعی را شامل می‌شود. با مطالعه این مقاله با راهکارهای اصولی و حرفه ای در نورپردازی محوطه آشنا خواهید شد.

    تاریخچه نورپردازی محوطه

    چشم اندازها و مناظر عمومی از زمانی که نور در معماری داخلی به کار گرفته شد برای ایجاد حس زیبایی، امنیت، گردش، و مناسبت های اجتماعی روشن شده‌اند.  در زمان‌های قدیم این روشنایی به وسیله‌ی شعله‌ی حاصل از آتش چوب، شمع و روغن حیوانی ریخته شده در مشعل‌ها، فانوس‌ها وچراغ‌های دیواری تامین می‌شد.

    در قرن هفدهم و پس از معرفی سوخت‌های روشنایی داخلی جدید، این فناوری در فضاهای بیرونی، در باغ‌ها و چشم‌اندازهای شهری مورد استفاده قرار گرفت. به عنوان سیستم‌های توسعه یافته برای انتقال انرژی، روشنایی گاز در قرن نوزدهم و روشنایی الکتریکی در قرن بیستم به بخشی از عملکرد و طراحی فضاهای بیرونی تبدیل شد.

    در اوایل قرن بیست و یکم تولید و عرضه لامپ‌های رشته‌ای و گازی بیشترین منابع نوری مرسوم برای نورپردازی محوطه، مناظر و چشم اندازهای شهری بوده است. با افزایش تقاضا برای نورپردازی کارآمدتر، افزایش دسترسی به طرح‌های پایدار، ملاحظات مربوط به گرم شدن کره‌ی زمین، و نگرانی های زیبایی شناختی و ایمنی در طراحی باغ و محوطه، طراحی‌روش ها و تجهیزات روشنایی در فضاهای بیرونی، تکامل یافته است.

    امروزه استفاده روزافزون از LED ها، انرژی خورشیدی، چراغ‌های با ولتاژ پایین، لامپ‌های با راندمان نوری بالا و طراحی روشنایی با رویکرد صرفه‌جویی در مصرف انرژی، نمونه‌هایی از نوآوری در این زمینه است.

    موضوعات مرتبط با نورپردازی محوطه، عبارت است از :

    فضاهای سبز، درختان، پارك‌ها، بلوارها، باغ‌های خصوصی، زمين‌های بازی، فضای بیرونی هتل‌ها، مراکز تجاری و …

    در نورپردازی محوطه، انتخاب نوع چراغ‌ها، منابع نور، مصرف انرژی و تكنيك‌های نورپردازی به :

    –        اندازه‌ی پروژه

    –        نوع و كاربری فضا

    –        نيازها و الزامات فنی و

    –        انتظارات كارفرما

    بستگی دارد. در هر حال، وظيفه‌ی طراح نورپرداز، خلق يك محيط شبانه‌ی جذاب و ايمن با استفاده از يك سيستم روشنایی کارآمد با مصرف بهينه‌ی انرژی و خیرگی کنترل شده است.

    برای آگاهی از چگونگی دستیابی به یک سیستم روشنایی کارآمد و الزامات آن مقاله ارزیابی کیفی سیستم های روشنایی را مطالعه نمایید.

    مراحل و اصول طراحی نورپردازی محوطه

    طراحی نورپردازی محوطه، مراحل زير را شامل می‌شود:

    بررسی و شناخت سايت:

    اين بررسی، شامل ملاحظه‌ی دقيق عناصر موجود در محوطه می‌باشد. اين عناصر عبارت است از:

    • عناصر نرم یا (Softscape) : به چیزهایی نظیر خاک، گیاهان، گل و رنگ‌ها اشاره دارد که با رشد خود و طی زمان دچار تغییر می‌شوند.
    • عناصر سخت یا (HardScape) : به المان‌های جامد و سختی نظیر سنگ‌ها، صخره‌ها و مسیرهای عبوری اشاره دارد که برای سال‌ها ثابت و بدون تغییر باقی می‌مانند.
    • عناصر آبی یا (Water Features) : مانند استخر، حوض، برکه و فواره

    تعيين عملكرد فضا و طبيعت استفاده‌كنندگان از فضا

    در این مرحله پس از بررسی و شناخت فضا می‌بایست عملکرد هر فضا با توجه به کاربرد و چگونی استفاده از آن  توسط افراد تعیین و بررسی گردد.

    توجه به اين نكته كه نواحی مهم در هنگام روز، الزاما همان نواحی مهم در هنگام شب نيست.
    بسیاری به اشتباه بر این باورند که هر آنچه در روز تحت تاثیر نور خورشید قرار داشته در شبانگاه نیز باید روشن گردد. نواحی مهم در شب با تحلیل فضا و حس و حال استفاده کنندگان مشخص خواهد شد. چه بسا تصویر شبانه یک فضا با تصویر آن در روز کاملا تفاوت داشته باشد.

    تعيين نقاط كانوني اصلی و فرعی

    با تعیین نقاط کانونی اصلی و فرعی و رعایت سلسله مراتب نورپردازی برای هر کدام از این نقاط می‌بایست روش برخورد، شدت روشنایی و درخشندگی خاصی برای هر کدام از نقاط در نظر گرفت.

    جمع‌آوری اطلاعات و شناخت دقيق مشخصات سايت و عناصر گياهی شامل :

    شكل كلی، ارتفاع، ابعاد و نوع گياه
    مشخصه‌های شاخ و برگ ( شكل، رنگ، بازتابش نور، بافت، شفافيت، تراكم )
    الگوی شاخه‌ها  (Branching Pattern)(باز، بسته، متراكم، بالارونده يا پايين‌رونده )
    وضعيت تنه و پوسته ( خاردار، پوسته پوسته، ترك دار، چندرنگ و … )
    عمق و گسترش ريشه در خاک
    نرخ رشد  (Growth Rate)( بر اساس سرعت رشد شاخ و برگ و مقدار و بزرگی آنها )‌
    هميشه سبز يا برگ ريز
    تغييرات فصلی
    در این مرحله طراح نورپرداز با در نظر گرفتن کلیه موارد بررسی شده، ایده‌ی اصلی نورپردازی محوطه را تعیین  و پس از آن با در نظر گرفتن موارد فنی طرح و انجام محاسبات روشنایی، نقشه‌های اجرایی آماده می‌گردد.

    شرکت مهندسی پرتو فام با سال ها تجربه در زمینه نورپردازی محوطه و استفاده از تیم متخصص و مجرب خود آماده همراهی شما عزیزان در جهت دستیابی به فضای نورپردازی رویایی‌تان خواهد بود.

    انواع و كاربرد چراغ‌ها در نورپردازی محوطه

    انواع اصلي چراغ‌ها در نورپردازی محوطه و عناصر معماری شامل:

    • چراغ‌های بالا تاب  (Uplights)

    این نوع چراغ‌ها معمولا به صورت روکار روی زمین یا به صورت دفنی در داخل آن نصب شده و جهت نور به سمت بالا دارند. از چراغ‌های بالا تاب، برای نورپردازی دیوارها و سطوح عمودی استفاده می‌شود.

    • چراغ‌های پایین تاب (Downlights)

    این دسته از چراغ ها با نصب توکار یا روکار از سقف یا روی یک سازه، جهت نور رو به پایین دارند.

    • نورافکن‌ها (Floodlights)

    این نوع چراغ ها مانند پرژکتورها برای روشن‌کردن فضاهای وسیع و یکنواخت کاربرد داشته و پخش نور گسترده‌ای دارند. در هنگام استفاده از نورافکن‌ها باید به کنترل خیرگی ناشی از آن دقت نمود.

    • چراغ‌های مسیر (Pathway)

    از این دسته چراغ ها برای برجسته کردن مسیرهای عبوری به کار گرفته می شود. انواع چراغ های ساین، فوت لایت، چراغ های پلکانی و یا بولاردهای نصب شده در کنار مسیرها در این دسته قرار می‌گیرند.

    • چراغ‌های تزئینی (Decorative)

    این نوع چراغ ها برای ایجاد جلوه‌های بصری خاصی بر روی عناصر نرم یا سخت در محوطه‌ها و فضاهای بیرونی کاربرد دارند و معمولا از آن‌ها به صورت موقت استفاده می‌شود.

    • چراغ‌های پایه کوتاه  یا بولاردها (Bollards)

    از این چراغ ها می توان علاوه بر روشنایی مسیرها و پیاده‌روها برای نورپردازی باغچه و فضای چمن نیز استفاده کرد. بولاردها در انواع پخش نورهای متقارن و غیر متقارن تولید می گردند.

    • چراغ‌های دیواری (Wall Packs)

    این نوع چراغ‌ها به صورت نصب روکار یا توکار در روی دیوارها به کار می‌روند. از آن‌ها معمولا برای روشنایی عمومی استفاده می‌شود.

    • چراغ‌های پايه‌ای با ارتفاع 3 تا 4 متر

    با توجه به ارتفاع نصب و پخش نور آن، از این نوع چراغ‌ها برای روشنایی مسیرها طولانی و فضاهای وسیع‌تر استفاده می‌شود.

    • چراغ های ضد آب  (Water proof)

    با توجه به نصب این نوع چراغ در داخل آب باید علاوه بر استفاده از ولتاژ پایین و رعایت نکات ایمنی در هنگام نصب، از چراغ های دارای IP با حفاظت بالا متناسب با محل نصب استفاده نمود.

    برای آشنایی بیشتر با انواع چراغ‌های ساخت این شرکت و کاربرد هر کدام به صفحه محصولات مراجعه کنید.

    تكنيک‌های نورپردازی درختان:

    در حالت کلی بر اساس نوع پوشش گیاهی، درختان را می‌توان به سه دسته‌ی زیر تقسیم کرد:

    • درختاني با كاكل گسترده (Open Spreading)
    • درختاني با كاكل باريک وعمودی (Open Vertical)
    • درختاني باكاكل گسترده و متراكم (Dense Spreading)

    جانمايی چراغ‌ها در نورپردازی درختان، به شكل كلی درخت، ساختار شاخه‌ها، نوع شاخ و برگ و سرعت رشد آن بستگی دارد.

    درنورپردازی درختان، چهار تكنيک ویژه وجود دارد :

    1.        نورپردازی رو به بالا (Uplighting)

    در این روش که از رایج ترین تکنیک های نورپردازی محوطه است، با قرارگیری  یک یا دو چراغ در زیر درخت، نور از سمت پایین به آن تابانده شده تا شکل و ساختار تنه خود را نشان دهد.

    2.        نورپردازی از جلو (Shadowing)

    در این شیوه با نورپردازی از جلو به سمت یک المان مانند درخت یا مجسمه نزدیک به دیوار می توان سایه‌ای زیبا روی دیوار ایجاد کرد. بازی نور و تاریکی می تواند بسیار جذاب باشد، به ویژه اگر شی مانند درخت تحت تأثیر وزش نسیم قرار گیرد.

    3.        نورپردازی از پشت (Silhouetting)

    برای به وجود آوردن این اثر، یک نور گسترده بین گیاه، مجسمه یا فواره و سازه مجاور آن قرار می گیرد. افکت ناشی از آن بدین صورت است که شی به صورت سیاه و سفید در مقابل یک پس زمینه سفید نرم نمایش داده می‌شود.

    4.        نورپردازی از بالا (Moonlighting)

    برای ایجاد این اثر روشنایی، چراغ‌ها در بالای درخت قرار گرفته و به سمت پایین جهت‌گیری می‌شوند. برگ ها و شاخه های درخت، سایه های جالب و شگفت انگیزی بر روی مسیرهای مختلف به نمایش گذاشته و تاثیر نور مهتاب را تقلید می‌کنند. برای تاثیر بیشتر می‌توان همزمان نوری را نیز از همان نقطه و به بالای درخت تاباند.

    در پایان، به این نکته توجه کنید که شدت روشنایی بالا، الزاما موثر و مطلوب نخواهد بود.  براي مقايسه، ماه كامل، فقط شدت روشنايی‌ برابر  0/1 لوكس ایجاد می‌كند.

    نکته کلیدی آخر اینکه به طوركلی، نسبت روشنايی بين نقاط كانونی و محيط اطراف نبايد بیش از 3 به 1 تا 5 به 1 و برای جلوه های ويژه، حداكثر 10 به 1 باشد.

    برای آشنایی با پروژه‌های انجام شده در شرکت مهندسی پرتو فام و روند شکل‌گیری طرح روشنایی و نورپردازی محوطه در این گونه پروژه‌ها به بخش پروژه‌ها مراجعه نمایید.